We vielen voor het huis, als een blok eigenlijk
‘Waarom we voor dit huis hebben gekozen? We vielen ervoor, als een blok eigenlijk. We zijn naar Tilburg gekomen voor werk. We hebben samen gestudeerd in Utrecht, en zijn dus import. Maar hier kent iedereen dit huis: vanuit de universiteit kom je er langs: veel studenten kennen het. En de enorme smeedijzeren cijfers 1940 in de voorgevel: die kun je niet missen, dat jaartal is intrigerend.’
De huidige eigenaren, zijn in 2012 in het huis aan de Bredaseweg in Tilburg komen wonen als de vierde bewoners. Het huis is gebouwd voor het gezin Mutsaerts-Loven door de Brabantse architect Jos. Bedaux, die veel in Tilburg en omgeving heeft gebouwd, waaronder na de oorlog de universiteit. De huidige bewoners wonen er naar volle tevredenheid.
‘Dit soort huizen is niet vaak te koop, zo volledig intact. En het is een heel leefbaar huis. Alle ruimtes zijn goed van verhouding, voelen goed aan. En we waarderen afgescheiden ruimtes, met elk een eigen functie en geborgenheid. De grote hal en de overloop boven, die zijn heel mooi en ruim. Een dochter is in het huis getrouwd. De overloop leende zich heel goed voor het aankleedritueel van de bruid. En voor ons is het belangrijk dat de entree fijn is. Het is ook een levensbestendig huis: het is eindeloos trappen lopen hier, dat houdt ons fit.’
Het huis van een fabrikantenfamilie
We zitten in de behaaglijke warmte van de grote woonkeuken aan een lange tafel waar veel gasten kunnen zitten en waar het ook prettig werken is op de laptop. Er is vloerverwarming, het oorspronkelijke binnenmuurtje naar de bijkeuken is uitgebroken en de ruimte staat in verbinding met de keuken. In de rest van het huis wordt minimaal gestookt.
‘Deze ruimte was vroeger het gedeelte van de bedienden met een keuken, bijkeuken, zitkamertje en een wc. Het echtpaar Mutsaerts had tien kinderen, een inwonende huishoudster (het “beste meisje van de fabriek”) en een kindermeisje. Daarnaast was er boven een naaikamer waar één keer per week de naaister de kinderkleren werden vermaakt en hersteld. Vader Charles Mutsaerts was afkomstig uit een textielfabrikantenfamilie en zelf directeur van een kinderwagenfabriek. De kinderwagens werden aan de binnenzijde, met de hand, door vaardige naaisters gestikt.
Dochter Renée is hier een keer aan de deur geweest, en die is later samen met een zus, de huishoudster en een broer nog eens binnen geweest. Ze hebben ons veel over het huis verteld: wij hebben alle informatie uit de tweede hand. Ze vertelden dat de kinderen Mutsaerts door het kindermeisje van school werden gehaald. Dan was het: naar de wc, handen wassen, haren kammen en dan naar binnen, naar de eetkamer aan de overkant van de grote hal, voor de warme maaltijd. De huishoudelijke hulp kwam de lunch brengen op een trolley.
In het huis waren veel festiviteiten: doop, eerste communie, eindexamens, Sinterklaas: alles voor tien kinderen! Drie dochters trouwden in het huis, de zilveren bruiloft: moeder Mutsaerts hield ervan om veel te organiseren.’
Een respectvolle verbouwing
‘We hebben het huis, waarvan het dienstgedeelte al eerder verbouwd was, teruggebracht naar een rustige inrichting en kleurstelling. Keuken en eetkamer zijn vernieuwd, en in het hele huis zijn leidingen, verwarmingen, beveiliging et cetera vervangen door subtiele modernere varianten of weggewerkt. Dit is gedaan door interieurarchitect Babs Appels. Zij kijkt heel goed naar wat past bij de bewoners, heeft een fijn kleurgevoel en veel affiniteit met het werk van de architect Bedaux. Als kind speelde zij met kleinkinderen van Jos. in zijn eigen woonhuis annex kantoor aan de Dr. Keyzerlaan 2 in Goirle.’
Zij heeft de bouwtekeningen van het huis opgevraagd bij het architectenbureau, zocht aansluiting bij de bestaande materialen, maakte ramen en deuren weer draaibaar en reconstrueerde hier en daar detailleringen zoals plinten, lijsten en gestucte koofjes tussen wanden en plafonds. Ook werden later toegevoegde elementen, zoals leidingen, elektrische bedradingen en opbouwen verwijderd en vervangen door een ingenieus systeem van robotica voor de bediening van verwarming en licht.
‘De ingrepen zijn modern maar sluiten mooi aan bij de rustige “kloostersfeer” van het huis en wij voelen ons fijn in deze gedekte, effen kleuren.’
Grote stalen ramen aan vier kanten
‘Wat wij het meest bijzonder vinden aan het huis is de ruimtelijkheid van de grote entreehal met de mooie vloertegels, smeedwerk en de prachtige Makkumer tegelranden bij de plinten. Het zijn historische tegels, veelal ouder dan het huis zelf. Je ziet heel veel van dit soort randen in fabrikantenhuizen. De tweedeling met de bogen tussen de woonkamer en onze muziekkamer (de voormalige eetkamer) is ook kenmerkend voor dit huis. En wij vinden de ramen heel mooi: de woonkamer heeft grote stalen ramen aan alle kanten. En hoge openslaande, stalen deuren zowel aan de voor- als aan de achterkant van het huis, zodat je overal de tuin in kan.’
Gelukkig geen voor- of achterzetramen
‘Wij wilden de mooie ramen er niet uithalen, maar wel ons huis verduurzamen. Er gaat heel veel warmte verloren door het vele glas en je kon de koude luchtstroom bij de ramen en deuren goed voelen. We hebben uiteindelijk gekozen voor vacuümglas.
Hoe we te werk zijn gegaan en waar we onze informatie vandaan haalden? Dat is stapsgewijs gegaan. Eerst kwam er een kozijnenman langs. Die heeft ons van alles verteld over voor- en achterzetramen, maar die zijn moeilijk wegneembaar en heel gebruikersonvriendelijk. Wat doe je met draaibare binnenramen, kantelramen en deuren: die wil je wel kunnen blijven gebruiken.
Daarna hadden we een verduurzaminggesprek van de Monumentenwacht aan de keukentafel. Het verhaal ging vooral over de ideale isolatiewaarde (U-waarde). Op onze ramen zat een isolerende folie, maar dat was mat geworden en gaf maar een U-waarde van 4,5. Glas heeft verschillende isolatiewaarden: gewoon glas, zoals wat wij hadden isoleert bijna niet (het was U-waarde 5,9). HR++ en triple glas isoleert juist heel goed. Maar dubbel glas kon niet bij ons omdat het te dik is voor onze ranke, stalen kozijnen en die wilden we behouden, inclusief de roedeverdeling. Dubbel glas is bovendien te zwaar voor stalen kozijnen.’
We stoken minder en het wordt sneller behaaglijk
‘Uiteindelijk hebben we gekozen voor vacuümglas en dat bevalt ons heel goed (U-waarde 0,7). Het lijkt uiterlijk op enkel glas, maar combineert de voordelen van dubbel en driedubbel glas in een extreem dun pakket (8 mm). Schildersbedrijf Hoskens in Goirle gaf uiteindelijk het advies dat wij hebben gevolgd. ZIj hadden verschillende glassoorten, ook HR glas met gasvulling (Argon en Krypton), maar vacuümglas paste hier beter. We hebben alle ramen en glazen deuren in het huis laten doen, van de begane grond tot aan de ronde ramen op zolder.
De isolatiewaarde is enorm verbeterd zodat we minder hoeven te stoken. Bovendien wordt het veel sneller behaaglijk in huis. Omdat we alle ruitjes afzonderlijk konden vervangen door vacuümglas is het algemene beeld van het glas ook prettig afwisselend. Dat komt doordat de ruitjes allemaal net iets anders spiegelen omdat ze niet helemaal hetzelfde in hun sponning zitten.’
Een echte Bedaux
Huis Mutsaerts is een goed voorbeeld van de balans tussen traditioneel en modern bouwen in de persoonlijke stijl van Jos. Bedaux. Het is een bakstenen huis met Hollandse gevels in combinatie met moderne stalen ramen.
Het Bureau werd voortgezet door twee van zijn zoons (Peer en George) en later door twee kleinzoons (Thomas en Pieter, zoons van Peer). De werken van Peer en Jacq. de Brouwer, die zich bij het familiebedrijf aansloot, voegen zich naadloos in de traditie van het werk van Jos. die tot op de dag van vandaag in ere wordt gehouden.
Het huis is gemeentelijk monument geworden dankzij de inspanningen van het architectenbureau dat ook achter de aanwijzing zat van het eigen woonhuis annex architectenbureau van Jos. Bedaux als rijksmonument. Een en ander heeft er toe bijgedragen dat in deze regio wordt gesproken van ‘een echte Bedaux’, refererend aan de hoge kwaliteit van de architectuur.
Bekijk het Huizenportret: klik hier!
Tekst: Barbara Laan
Foto’s: BMbeeld, Portet Jos. Bedaux: Coll. Bedaux Brouwer Architecten en Groepsportret kinderen Mutsaerts: Coll. Familie Mutsaerts
Copyright: SHI/BMbeeld 2025
